آرش اقدم
تماس با من
پروفایل من
      استروبوسکوپی بیمارستان ابن سینا (گفتاردرمانی و استروبوسکوپی صادقیه)
استروبوسکوپی حنجره و یافته‌های آن نویسنده: آرش اقدم - ۱۳٩٥/۱٠/٦

مرکز استروبوسکوپی بیمارستان ابن‌سینا

فلکه دوم صادقیه، نبش آیت ا... کاشانی، درمانگاه ابن سینا طبقه پنجم

تلفن تماس:  ۴۷۹۰۸۵۵۵  و  ۰۹۱۲۰۹۳۳۳۱۵

 

برای مشاهده صفحه استروبوسکوپی در

سایت رسمی بیمارستان ابن سینا اینجا را کلیک کنید

 

 

مقدمه

استروبوسکوپی کاربرد فزاینده‌ای در تشخیص و درمان مشکلات صدا و حنجره دارد. استفاده از مدلهای جدید استروبوسکوپ نسبتا آسانتر است و تصاویر واضحی فراهم می‌کنند.

استروبوسکوپ فلاشهای سریعی می‌زند که با بسامد (فرکانس) ارتعاش تارهای صوتی (همان چین صوتی) برابر بوده و یا نزدیک به آن است. اگر فرکانس فلاشها با فرکانس ارتعاش تارهای صوتی برابر باشد به نظر می‌رسد که تارهای صوتی بطور ثابت ایستاده‌اند زیرا در فاز ثابتی از چرخه ارتعاشی خودشان تصویربرداری می‌شوند. اما چنانچه فرکانس فلاشها با ارتعاش تارهای صوتی اندکی اختلاف داشته باشد تصویر تارهای صوتی در فازهای مختلفی از چرخه ارتعاشی آنها بدست می‌آید. این حالت موجب می‌شود که حرکت ارتعاشی تارهای صوتی، آهسته‌تر دیده شود و بدین ترتیب امکان مشاهده جزئیات مربوط به ارتعاش آنها را فراهم می‌کند.

برای آنکه استروب درست کار کند می‌بایست فرکانس پایه تارهای صوتی را بسنجد. این سنجش برای آن است که استروب بتواند نظم حرکت ارتعاشی تارهای صوتی را تعیین کند.

.

یافته‌های استروبوسکوپی

علایم فیزیولوژیکی قابل مشاهده مربوط به مشکلات صدا و حنجره که به کمک استروبوسکوپی بدست می‌آیند. تشخیص این علایم، به دانش و تجربه معاینه کننده بستگی دارد. این علایم عبارتند از:

1)      میزان بسته شدن چاکنای

2)      انسداد فازی

3)      سطح عمودی

4)      دامنه نوسان ارتعاش

5)      موج مخاطی

6)       رفتار ارتعاشی

7)      تقارن فاز

8)      دوره‌ای بودن (تناوب)

.

1)      انسداد چاکنایی glottal closure

وسعت و آرایش فضایی (شکل) انسداد چاکنایی را بر اساس تصاویر استروبوسکوپی می‌توان توصیف کرد. اصطلاحاتی که معمولا برای توضیح و توصیف وضعیت انسداد چاکنایی بکار می‌روند عبارتند از:

انسداد کامل complete closure

شکاف خلفی posterior chink

شکاف قدامی anterior chink

کمانی شدگی bowed chink

شکل ساعت شنی hourglass configuration

انسداد نامنظم irregular closure

انسداد ناقص incomplete closure

.

2)      انسداد فازی phase closure

این مولفه به آن مقدار نسبی زمان اشاره دارد که تارهای صوتی طی یک چرخه آوایی، باز و بسته هستند. البته باید توجه داشته باشید که تصاویر استروبوسکوپیک، بازنمایی رفتار چرخه به چرخه نیست بلکه ترکیبی از تعدادی چرخه است؛ بنابراین در بحث مشاهدات استروبوسکوپیک، بکار بردن اصطلاح چرخه آوایی کاملا صحیح نیست.

با وجود این، استفاده از این اصطلاح در متون استروبوسکوپیک راحتتر است. در گفتار نجوایی یا بی‌صدا (aphonic) تارهای صوتی بطور غالب در فاز باز شدگی هستند. در حالیکه در پرکاری صوتی، فاز انسداد غالب است. استاندارد سنجش صدای طبیعی که در شرایط سطح بلندی صدای راحت، تولید شده است، این است که نسبت زمان باز بودن به بسته بودن، یک توزیع همگن باشد.

.

3)      سطح قائم vertical level

تارهای صوتی می‌بایست در سطح قائم مشابهی با یکدیگر باشند بطوریکه در حین نزدیک شدن به یکدیگر در یک سطح افقی باشند. در موارد مربوط به تروما، فلجی، یا سایر مشکلات نورولوژیکی، ممکن است این حالت وجود نداشته باشد. یکی از تارهای صوتی ممکن است کاملا در یک سطح پایین‌تر از تار صوتی دیگر باشد. از آنجاییکه معاینه کننده از بالا به تارهای صوتی نگاه می‌کند و تنها منظره دو بعدی می‌بیند، همیشه ارزیابی سطح قائم تارهای صوتی امکانپذیر نیست.

.

4)      آمپلی‌تود ارتعاش (دامنه نوسان) amplitude of vibration

این مولفه به وسعت گردش افقی تارهای صوتی در حین باز و بسته شدن آنها در طی آواسازی (phonation) اشاره دارد. این مولفه به میزان زیادی تحت تاثیر بلندی آواسازی است. هرچه بلندی صدا بیشتر شود، وسیعتر می‌شود. اندازه مورد انتظار حرکت از خط میانی باید یک سوم عرض بخش قابل مشاهده تارصوتی باشد. حرکت هر تار صوتی، بطور جداگانه سنجیده می‌شود. تفاوتهای حرکت دو تار صوتی به لحاظ تشخیصی، اطلاعات مفیدتری تلقی می‌شود.

.

5)      موج مخاطی mucosal wave

حرکت مواجی است که در سطح فوقانی (superior) تارهای صوتی از خط میانی به طرفین انجام می‌شود. در واقع موج مخاطی از سطح تحت چاکنایی شروع می‌شود ولی در یافته‌های استروبوسکوپیک بعنوان یک مساله فرعی بررسی می‌شود. این حرکت بازتابی از ساختار پیچیده و رفتار تارهای صوتی است. فرکانسهای پایین یا میانی راحتترین حالت مشاهده موج مخاطی است و معمولا در فرکانسهای بالا محو می‌شود. در حالت نرمال، موج مخاطی بطور یکنواخت در عرض قسمت قابل مشاهده تار صوتی حرکت می‌کند. عواملی که آن را محدود می‌کنند عبارتند از پاتولوژی، دچار زخم شدن، یا خشکی و سختی (stiffness). در بعضی موارد بنظر می‌رسد که موج مخاطی بزرگتر از حد نرمال است. این حالت در اختلالات پولیپی تار صوتی که خیلی پر از مایع باشد اتفاق می‌افتد. این مولفه برای هر تار صوتی بطور جداگانه سنجیده می‌شود.

.

6)       رفتار ارتعاشی vibratory behavior

این مولفه به وجود یا فقدان رفتار ارتعاشی در تمام طول تار صوتی اشاره دارد. اصطلاحاتی که برای توصیف رفتار ارتعاشی بکار می‌روند عبارتند از:

نرمال

فقدان نسبی partial absent

فقدان کامل totally absent

در این مورد نیز هر تار صوتی مستقلا بررسی می‌شود.

.

7)      تقارن فازی phase symmetry

در طی آواسازی تارهای صوتی باید بصورت تصویر آینه‌ای یکدیگر حرکت کنند. زمانی که هر دو تار صوتی در فاز باز شدن هستند با یک آهنگ از هم جدا می‌شوند (چه از نظر هماهنگی زمانی و چه از نظر مشابهت دامنه حرکتی) و سپس به همدیگر نزدیک شده و با یک آهنگ بسته می‌شوند. تغییرات در این حرکت زمانی دیده می‌شود که صدا دچار اختلال شده باشد. ممکن است یکی از تارهای صوتی، دیگری را تعقیب کند به این حالت که وقتی یک تار صوتی بسته می‌شود (به خط وسط حرکت می‌کند) تار صوتی مقابل، باز می‌شود (از خط وسط دور می‌شود). این رفتار شاید دایمی باشد یا به تناوب تکرار شود.

.

8)      دوره‌ای بودن periodicity

برآوردی از با قاعده بودن و نظم در ارتعاش تارهای صوتی است. قضاوت در مورد دوره‌ای بودن به چند روش امکانپذیر است. از طریق مشاهده این امکان وجود دارد که بطور ذهنی قضاوت کرد که آیا حرکت دو تار صوتی، منظم و دوره‌ای و قاعده‌مند است. واضح‌ترین شرایط مشاهده آن وقتی است که استروب روی حالت دستی بوده و زمان فلاش زدن استروب طوری تنظیم شده باشد که به حالت فریم ثابت دیده شود.

یعنی در نقطه ثابتی از هر چرخه ارتعاشی، فلاشها تنظیم شده باشد. ارتعاش نرمال که به این حالت فیلمبرداری شده باشد فریم ثابتی را با میزان کمی حرکت، نشان خواهد داد زیرا مقیاس جیتر (jitter) در همه صداها طبیعی است. نوسان و تغییر در فرکانس پایه، اغلب در حین بازخوانی این مقیاس بر روی صفحه نمایش مشاهده می‌شود، یا اینکه در تغییرات آهسته یا سریع در حرکت واضح تارهای صوتی، قابل مشاهده است.

.

 

  نظرات ()
مطالب اخیر معرفی بهداشت صوتی برای معلمین و مدرسین موارد کاربرد استروبوسکوپی استروبوسکوپی حنجره و یافته‌های آن هفت راه حل برای کمک به کودکی که لکنت می‌کند شش توصیه برای صحبت کردن با کسی که لکنت می‌کند از تجربیات درمانگران لکنت سرگذشت بنیانگذار رشته گفتاردرمانی انواع لکنت همه چیز درباره ندول تارهای صوتی
دوستان من ترانه زندگی گفتاردرمانی بیمارستان ابن سینا - طبقه پنجم درمانگاه ابن سینا آقای دکتر سعید متشکری - روانشناس شخصیت انتشارات محسنی لینک ثابت کتاب اصول و فنون مشاوره در درمان لکنت در نمایشگاه بین المللی کتاب مقاله وقتی زبان می‌گیرد را در نحریریه ایران سلامت جستجو کنید کتاب اصول و فنون مشاوره در درمان لکنت را در شبکه جامع کتاب گیسوم جستجو کنید کتاب اصول و فنون مشاوره در درمان لکنت در سایت دانشگاه شهید بهشتی اعضای انجمن گفتاردرمانی در سامانه انجمنهای علمی کشور انجمن علمی گفتاردرمانی ایران پرتال زیگور طراح قالب